Evden Çalışma, Yapay Zeka ve Bakım Arasında: Kuzey Ren Vestfalya (NRW) Çalışma Geleceğini Tartışıyor

Studi "Yeni Çalışma"nın NRW Etkinliğinin Özeti: Bilim, Sendikalar, İşverenler ve Politika Yapıcılar Yapay Zeka, Sürekli Eğitim, Bakım ve Dönüşümün Şekillendirilmesi Üzerine Masaya Yatırıldı.

SOLANIUS Editörlüğünden · 2026-04-17

Evden çalışma, platform çalışması, üretimde yapay zeka: İş dünyası değişiyor – ve yavaşça değil. Kuzey Ren Vestfalya (NRW) Çalışma Bakanlığı bunu, kapsamlı bir çalışma sipariş etmek için bir vesile olarak aldı. Tanıtım etkinliğinde bilim, sendikalar, işverenler ve siyaset bir aradaydı. Dinledik – ve bizim için elbette özellikle heyecan verici olan, sürekli eğitim ve yapay zeka konularında masaya hangi yeni bulguların geldiğiydi.

Çalışma: NRW Mercek Altında

Çalışmanın proje yöneticisi Alice Greschkow, 2023'ten beri bakanlık adına oluşturulan çalışmanın başlangıcını yaptı. Doğrudan üç izleyici sorusuyla başladı: 2018'den beri iş dünyasının değiştiğini fark edenler kimler? Mevcut olarak üretken yapay zeka kullananlar kimler? Son zamanlarda kimler yetkinliklerini geliştirdi? Neredeyse tüm eller kalktı – ve böylece netleşti: Konu çoktan merkezde yerini almıştı.

Çalışma beş ana konuyu aydınlatıyor: Solo girişimcilik, platform çalışması, mobil çalışma, üretim ve imalatta dijitalleşme ve yapay zeka. Greschkow'un pratikteki yapay zeka ruh haline ilişkin sonucu ayık ve dürüsttü: Tutum, pragmatizm ile abartı arasında bir yerde hareket ediyordu – üretkenlik bekleniyordu, ancak ölçülebilir olan şu anda mutlaka mevcut değildi. Bununla birlikte şaşırtıcı olan: Çalışanların yarısından fazlası akıllı telefonlarında veya tarayıcılarında yapay zekayı zaten kullanıyordu – çoğu zaman liderlerin bundan haberi olmadan. Bunun üzerine "Gölge Yapay Zeka" olarak tanımladığı bir fenomen.

Greschkow, yapay zekadan kaynaklanan gerçek verimlilik artışlarının neyi teşkil ettiği sorusuna daha net yanıt verdi. Yüzeysel kullanım – örneğin bir e-postayı yazdırmak – bunun için yeterli değildi. Gerçekten bir şeylerin değişebilmesi için yapay zeka, mevcut katma değer süreçlerine daha derinlemesine entegre edilmeli. Birçok firmada hala yönlendirme ve desteğe ihtiyaç duyuluyor.

Sürekli eğitim konusunda ise farklı bir tablo çizdi: Klasik, çok günlük yoğun eğitimler giderek daha zor uygulanabilir hale geliyordu – yetersiz personel, çok fazla uzlaştırma sorunu. Bunun yerine modüler, hibrit ve daha kısa öğrenme formatları cazip hale geliyordu. Aynı zamanda, düşük nitelikli çalışanları sürekli eğitime ulaştırmak ve motive etmek hala inatçı bir zorluk olmaya devam ediyor. Çalışma, dijital ve yapay zeka destekli yaklaşımlarda bunun için bir potansiyel görüyordu – insani rehberliği gözden kaçırmadan.

Greschkow'un NRW için genel sonucu oldukça iyimserdi: Sosyal ortaklar arasındaki tartışma kültürü, diğer birçok federal eyaletten daha yapıcı ve açıktı.

Bilim: Önce İnsan, Sonra Teknoloji

RWTH Aachen İş Bilimi Enstitüsü müdürü Prof. Dr. Verena Nitsch, yankı uyandıran bir düşünceyi dile getirdi. Kamuoyundaki tartışmalarda, teknolojileri üretmek ve satmak isteyenlere çok fazla, onları kullananlara daha az, iş tasarımıyla ilgilenenlere ise daha da az kulak verildiğini vurguladı. Bu gerçek bir nokta. Yapay zekayı sadece ürün perspektifinden düşünenler, onunla günlük olarak çalışması gereken insanları unutuyor. Nitsch, bunun zaten teknoloji geliştiricilerinin eğitimine entegre edilmesini savunuyordu: daha fazla kullanılabilirlik, gerçek iş yaşamında sistemlerin nasıl karşılandığına dair daha fazla farkındalık.

Sendika: Ortaklık ve Dayanışma

Thorben Albrecht sakin ama kararlı bir tutum sergiledi. Önceki dönüşüm süreçlerine kıyasla bugün neyin farklı olduğu sorulduğunda, öncelikle çerçeve koşulların, nedenlerin ve teknolojilerin farklı olduğunu söyledi. NRW'nin özel gücü hakkında, ülkenin değişim süreçlerinde şimdiye kadar her zaman tam bir çöküşü önlemeyi başardığını – ve sosyal ortaklığın bu süreçte kritik bir rol oynadığını belirtti. Albrecht ayrıca sendikaların bu dönüşümde ne gibi bir rol oynayabileceğini de açıkça ortaya koydu: İnsanların buluşup fikir alışverişinde bulunduğu alanlar – vasıfsız işçilerden BT mühendislerine kadar. Onun inancına göre, bu tür alanlara daha çok ihtiyacımız var.

Das Praxisbeispiel: Pflege neu gedacht

Einer der eindrucksvollsten Momente des Tages kam von Klaus Böckmann, Pflegedirektor bei den KnappschaftKliniken Westfalen. Sein Haus hat ein Arbeitszeitmodell entwickelt, das auf den ersten Blick wie ein Wunschkonzert klingt – und trotzdem funktioniert. Das Prinzip: Mitarbeiterinnen und Mitarbeiter können durch eine freiwillige Gehaltsumwandlung alle Ferienzeiten in NRW komplett freibekommen. Das Ergebnis überzeugt: Viele Menschen sind in den Beruf zurückgekehrt, die sonst ferngeblieben wären. Hundert Mitarbeitende nehmen bereits teil – Tendenz steigend, Skeptiker werden weniger.

Die Arbeitgeberseite: Mut zur Realität – und Warnung vor Überregulierung

Johannes Pöttering, Hauptgeschäftsführer von Unternehmer NRW, sprach offen über die wirtschaftliche Lage. NRW verliere derzeit jeden Monat rund 200.000 Industriearbeitsplätze – gute, hochbezahlte und tarifgebundene Stellen, die aus bekannten Gründen wegbrächen. Und dennoch sei es richtig, sich mit den Themen der Studie zu beschäftigen, auch wenn man im Moment andere Sorgen habe.

Seine Botschaft an alle Beteiligten: Veränderungsprozesse partnerschaftlich angehen, ja – aber dabei auch klar bleiben, dass man den Wandel nicht einfrieren könne. Und er wurde noch konkreter: Die Chancen und Potenziale, die durch mobiles und flexibles Arbeiten, durch berufliche Weiterbildung oder die Nutzung von KI entstehen, dürfe man nicht durch Überregulierung und übertriebene staatliche Vorgaben ausbremsen oder gar konterkarieren. Ein klares Signal – gerade in einer Zeit, in der viele reflexartig nach neuen Vorschriften rufen, statt Räume für Innovation zu schaffen.

Der Minister: Transparenz als Vertrauensfrage – und ein ehrlicher Wunsch

Karl-Josef Laumann, NRW-Arbeitsminister, zog aus seiner langen Berufserfahrung einen simplen, aber wirkungsvollen Schluss: Es gehe nicht darum, den Wandel aufzuhalten, sondern darum, ihn so zu gestalten, dass die Menschen mitgenommen würden – und zwar nicht nur die Beweglichen und gut Informierten, sondern auch jene, die sich mit neuen Dingen schwerer täten. Zu der Art und Weise, wie das gelingen könne, hatte er eine klare Haltung: Transparenz sei die Voraussetzung von Vertrauen. Wer Wandel im Verborgenen einführe, verliere die Menschen. Wer sie einbeziehe, gewinne sie.

Besonders sympathisch – und ehrlich – war dabei ein Satz, der im Saal für ein Schmunzeln sorgte: Er warte eigentlich schon lange darauf, dass KI endlich auch offiziell im Ministerium zum Einsatz käme. Seine Referentinnen und Referenten hätten sie privat wahrscheinlich längst – aber bis eine Behörde das offiziell nutze, dauere es eben. Eine Selbstironie, die zeigt: Auch wer Wandel gestalten will, steckt manchmal selbst mittendrin in den Strukturen, die er verändern möchte.

Und noch ein Satz, der bei uns hängengeblieben ist: Man dürfe nie aufhören, Menschen wieder Chancen zu geben.

Was das für uns bedeutet

Bei SOLANIUS erleben wir täglich, was auf dieser Veranstaltung in großen Zügen besprochen wurde – nur im Kleinen, ganz konkret, mit echten Menschen. Die Erkenntnis, dass KI-Nutzung bereits weit verbreitet ist, aber oft oberflächlich bleibt, kennen wir aus unseren Weiterbildungen. Wer lernt, KI wirklich tief in seinen Alltag zu integrieren, gewinnt. Wer nur mal eine E-Mail vorschreiben lässt, nicht.

Die Botschaft, dass Beschäftigte früh einbezogen werden müssen – ob in der Pflege bei neuen Arbeitszeitmodellen oder im Büro bei der KI-Einführung – deckt sich mit dem, was wir als Ansatz verfolgen: kein Fachchinesisch, keine Angstmache, sondern echtes Ausprobieren auf Augenhöhe.

Und die Forderung nach Weiterbildungsformaten, die zu Menschen passen, nicht umgekehrt? Genau daran arbeiten wir.

Danke für einen Tag, der uns bestätigt hat: Die Richtung stimmt. Die Fragen, mit denen wir täglich umgehen, sind die richtigen.